De variateur werking bepaalt hoe jouw scooter wegtrekt en daarna netjes doorbouwt richting topsnelheid, zonder dat je hoeft te schakelen. Alles draait om de samenwerking tussen de variateur, variateurrollen, de drukveer en de V snaar. Verderop lees je ook wat een Multivar variateur anders doet en hoe je veilig begint met variateur afstellen.
Wat is een variateur en hoe verschilt hij van een versnellingsbak?
Een variateur is een continu variabele overbrenging (CVT). Je hebt dus geen vaste versnellingen; de verhouding verandert steeds, omdat de poelies en de V snaar van positie schuiven. Het fijne daarvan: je motorblok kan in een bruikbaar toerental blijven terwijl jij gewoon gas geeft.
Hoe werkt een variateur in de praktijk?
Bij het wegrijden loopt de V snaar voorin laag in de poelie en achter juist hoog. Dat is de “korte” verhouding, vergelijkbaar met laag in een versnellingsbak. Komt het toerental omhoog, dan duwen de rollen de variateurschijf naar buiten. De snaar klimt voor omhoog en zakt achter omlaag. Zo wordt de verhouding langer en ga je harder, zonder dat het toerental per se mee omhoog hoeft.
Let hier even op: de koppeling pakt pas aan als het toerental hoog genoeg is. Zit je set-up ernaast (rollen of drukveer), dan voel je dat meestal meteen. Denk aan laat aangrijpen, onnodig veel toeren of een scooter die wat sloom van z’n plek komt.
De onderdelen van de variateur uitgelegd
Variateurrollen: licht versus zwaar
Variateurrollen schuiven door centrifugaalkracht naar buiten in de rolbanen.
-
Lichtere rollen: houden het toerental hoger bij optrekken. Dat kan lekker fel aanvoelen, maar als hij te lang blijft “hangen” in toeren, lever je soms juist snelheid in.
-
Zwaardere rollen: drukken het toerental omlaag en rijden wat rustiger. Nadeel: het kan tam voelen en hij komt niet altijd mooi in het powerband toerental.
Drukveer: wat doet hij precies?
De drukveer zit in de achterste poelie en bepaalt hoeveel tegendruk de snaar krijgt. Je kunt het zien als de hulp bij terugschakelen.
-
Hardere drukveer: houdt de snaar langer achterin, helpt bij terugschakelen en vermindert slip bij meer vermogen. Keerzijde: vaak wat meer toeren en extra warmte in de transmissie.
-
Zachtere drukveer: schakelt eerder door naar een langere verhouding. Dat rijdt rustig en kan zuinig aanvoelen, maar bij belasting kan hij sneller slippen of wat traag terugschakelen.
V snaar en poelies
Een versleten V snaar wordt smaller, en dan schuift je variateur afstelling eigenlijk vanzelf al mee. Vuil, vet of groeven in de poelies zorgen ook voor onrustig schakelen. Daarom: check eerst de snaar en de loopvlakken, vóór je rollen of veer gaat wisselen.
Wat is een Multivar variateur?
Een Multivar variateur is een tuning variateur (vaak van Malossi). De rolbanen en hoeken zijn zo ontworpen dat hij soepeler en vaak net wat actiever schakelt. In de praktijk merk je dat meestal aan vlottere acceleratie en een constanter toerental tijdens het doortrekken. Of je er ook topsnelheid bij krijgt, hangt vooral af van je setup, een eventuele begrenzer en hoe fris de rest van de transmissie is.
Variateur afstellen: zo pak je het aan
Rolgewicht kiezen in stappen
-
Begin met een frisse V snaar en rollen die passen bij jouw cilinder en uitlaat; anders ben je aan het testen op een basis die al niet klopt.
-
Maak een korte testrit met warm blok en luister/voel wat hij doet: giert hij wel, maar komt hij niet echt vooruit, dan zijn de rollen vaak te licht.
-
Komt hij lui weg en duurt het lang voordat hij “pakt”, dan zijn de rollen vaak te zwaar.
-
Ga per stapje en noteer wat je merkt bij wegrijden, halverwege en vol gas. Dat scheelt je een hoop rondjes gokken.
Drukveer combineren met rollen
Heb je meer vermogen of merk je slip, dan kan een iets hardere drukveer net het verschil maken. Vaak wil je dan ook een tikje zwaardere rollen om het toerental weer netjes te houden. Zie het als één set: rollen bepalen vooral wanneer je opschakelt, de drukveer bepaalt hoe makkelijk hij terugschakelt.
Onderhoud en levensduur
-
Controleer rollen op platte kanten en vervang ze op tijd; anders gaat de variateur steeds schokkeriger schakelen.
-
Maak de variateur droog schoon. Geen vet op rolbanen of snaar.
-
Meet de breedte van de V snaar of vervang ’m volgens het interval van de fabrikant.
Samenvatting
-
De variateur werking verandert de overbrenging via rollen, poelies en de V snaar.
-
Rollen drukken de v-snaar naar buiten. tegelijkertijd zorgt de drukveer ervoor dat de v-snaar niet te snel naar binnen gaat bij de koppeling.
-
Een Multivar variateur kan het schakelen efficiënter maken, maar werkt alleen goed met de juiste afstelling.
-
Afstellen doe je stap voor stap, op een goede basis en met aandacht voor slijtage.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik dat mijn rollen versleten zijn?
Meestal merk je het aan onregelmatig optrekken, toeren die blijven zoeken en schakelmomenten die niet meer soepel aanvoelen. Haal je de variateur open, dan zie je vaak platte kanten op de rollen.
Moet ik bij een Multivar altijd een andere drukveer monteren?
Nee. Met een standaard cilinder is de originele drukveer meestal gewoon goed. Ga pas sleutelen als je echt last hebt van slip of terugschakel problemen.
Heeft variateur afstellen invloed op verbruik?
Ja. Een hoger gemiddeld toerental kost meestal meer brandstof. Andersom kan te zwaar afstellen er ook voor zorgen dat je meer gas moet geven om op tempo te komen.